HƯỚNG DẪN SƯU TẦM TEM

Tem giả - Tem ngụy tạo


A. Tem giả

       Một trong những khái niệm mà người sưu tập tem hay gặp là tem giả. Tem giả là những con tem không phải do các cơ quan Bưu chính hợp pháp ấn hành hoặc những con tem phát hành nhưng đã bị sửa đổi nhằm đánh lừa cơ quan Bưu chính hoặc người chơi tem để kiếm lời bất chính.

      Tem giả bao gồm rất nhiều loại:

-         Những nhãn giống hệt tem Bưu chính nhưng không có giá trị thanh toán cước phí.

-         Tem của những nước không tồn tại trên thực tế như Tân Atlantic, Meru, Occussi Ambeno (gọi là “Tem ma”).

-         Tem hợp pháp được in đè nhưng giá trị in đè không hợp pháp (dấu in đè rởm).

-         Tai hại hơn cả là những con tem giả (giống hệt các con tem được lưu hành hợp pháp) với mục đích để lừa gạt các nhà chức trách Bưu chính để lậu cước kiếm lời. Hiện tượng này ngày nay tương đối phổ biến, đặc biệt là các mẫu tem có giá mặt cao. Thông thường các con tem giả trông hơi dại, không thật (khuôn khổ, kích thước, răng đục, đường nét không chuẩn, giấy in, mực in không đúng chủng loại…). Tuy nhiên, nếu không chú ý hoặc thiếu kinh nghiệm, mà lại không có mẫu tem thật để đối chiếu sẽ không phát hiện được.

Việc đấu tranh chống tem giả đang được cơ quan Bưu chính các nước quan tâm đề ra nhiều giải pháp ở cả quy mô quốc gia cũng như toàn cầu, trong lĩnh vực sản xuất cũng như quản lý.

Trong lĩnh vực sản xuất, người ta thường tập trung vào các giải pháp nhằm tạo ra những con tem có độ tinh xảo cao, khó làm giả hoặc nếu làm giả dễ bị phát hiện như:

-               Giấy in tem: Có rất nhiều loại giấy có thể dùng để in tem, ngày nay các cơ quan Bưu chính thường sử dụng:

+ Giấy phấn: Loại giấy có lớp phấn phủ trên bề mặt như biện pháp bảo hiểm, tránh việc tẩy dấu nhật ấn và dùng lại tem. Tem in trên giấy phải thận trọng khi rửa và cẩn thận tránh cọ sát vào Album, phải dùng trang lót.

+ Giấy màu: Loại giấy có chất màu được trộn lẫn vào bột giấy trong quá trình sản xuất tạo ra màu đặt trưng của giấy.

+ Giấy phát quang: Loại giấy có hiệu ứng phát sáng khi bị chiếu tia cực tím.

+ Giấy granit: Loại giấy có chứa nhiều sợi màu nhỏ được đưa vào trong quá trình tạo bột giấy.

+ Giấy có hình chìm: Hình chìm là hoa văn được tạo ra trên giấy trong quá trình sản xuất. Tại nơi mà có đường nét giấy thường mỏng và đưa ra trước ánh sáng sẽ sáng hơn, tạo ra các hoa văn trang trí.

+ Giấy có mùi: Giấy có mùi đặc trưng của hoa hoặc các mùi thơm dễ chịu khác.

+ Giấy có cài mã: Loại giấy có hình ảnh được in chìm sẵn trong giấy nhằm chống làm giả tem, để xem được hình ảnh phải dùng đèn tia cực tím (đèn UV).

-         Mực in tem: Đây là yếu tố tạo ra màu sắc của con tem, có nhiều loại mực chuyên dụng dùng trong in ấn tem. Từ các loại thông thường có độ bền sáng cao cho tới các loại mực tạo ra hiệu ứng đặc biệt hoặc có đặc tính chống giả cao như: mực nhũ (thành phần tạo màu là các phần tử kim loại có màu đặc trưng như vàng, bạc…), mực đổi màu (tùy theo góc nhìn hoặc nhiệt độ môi trường), mực không màu (tạo ra độ bóng, trong suốt trên mặt tem), mực không màu phát quang (tem phát sáng dưới tia cực tím, vừa có tác dụng chống giả vừa có tác dụng tăng tốc độ khai thác bưu phẩm bằng các thiết bị chia chọn và đóng dấu tự động).

-         Phương pháp in: Tất cả các phương pháp in đều dựa trên nguyên tắc bề mặt có mực in áp lên mặt giấy, từ đó hình ảnh được chuyển sang và lưu trên mặt giấy. Để tạo ra con tem có giá trị thẩm mỹ cao và khó làm giả người ta thường kết hợp với các loại mực in đặc chủng, in nhiều màu như:

+ In khắc thép kết hợp với ốp-xét.

+ In Hologram (đổi màu từ các góc nhìn khác nhau).

+ In khắc bảng kẽm băng máy vi tính.

                        Hiện nay, tem Việt Nam được in tại Công ty in Tem Bưu điện bằng phương pháp in ốp-xét với máy in 4 màu chuyên dụng cho in tem của hãng HEIDELBERG, với hệ thống chế bản điện tử kỹ thuật cao và máy tách màu chuyên dụng (goomd máy quét ảnh, máy ghi phim, máy bình phim DELTARib, máy tráng hiện phim Online).

-         Đục răng tem: Ngoài mục đích dễ dàng tách rời các con tem, răng tem còn là yếu tố chống làm giả tương đối hữu hiệu. Ngoài lỗ đục hình tròn các cơ quan Bưu chính còn đầu tư, áp dụng các hình dạng răng đục khác nhau như hình elip, hình sao, hình kim cương,… hoặc sử dụng nhiều kích thước răng đục khác nhau trên cùng một mẫu tem. Điều này làm cho tem hấp dẫn hơn, giúp người sử dụng cũng như các nhà quản lý dễ phát hiện thật giả cũng làm nản lòng những kẻ chuyên làm giả tem do phải đòi hỏi sự đầu tư nhất định vào công nghệ sản xuất.

Ngoài ra, với việc sử dụng các hàm răng đục có hình dạng đặc biệt tạo ra những mẫu tem đa dạng về kích thước, hình dạng như hình tròn, tam giác, đa giác,… sử dụng hàm đục chụp tạo ra tem liên hoàn với nhiều khuôn khổ và bố trí ở những vị trí khác nhau trên tờ tem, bên cạnh việc làm cho các mẫu tem trở nên phong phú cũng làm tăng thêm tính phức tạp trong sản xuất từ đó hạn chế việc làm tem giả.

B.Tem ngụy tạo

Là loại tem được chỉnh sửa, tân trang lại từ những con tem hợp pháp nhằm lừa gạt những nhà chơi tem (bao gồm cả việc sửa lại các mẫu tem, bản in để tạo ra tem dị bản).

Những con tem thật bị sửa đổi để trở thành hấp dẫn hơn, có giá trị hơn được những nhà chơi tem gọi là tam ngụy tạo. Loại này bao gồm cả những con tem đã xuống cấp được tôn tạo lại như: vá lại, đục răng lại, phủ keo lại…

Tu bổ, tân trang lại tem là việc đang gặp nhiều tranh cãi. Có người cho rằng đó là việc hợp pháp vì nó làm cho con tem hoàn thiện hơn, hấp dẫn hơn. Nhưng khi giao dịch kinh doanh người mua phải được thông báo rằng con tem đó đã được tân trang lại. Tất nhiên giá bán những con tem này phải thấp hơn giá bán những con tem cùng loại còn lành lặng và hoàn thiện.

Việc tẩy rửa dấu nhật ấn, dấu hủy tem để biến tem chết thành tem sống; đục răng tem không răng hoặc tạo ra những sai sót giả về răng tem; xóa đi một phần hoặc toàn bộ răng đục của con tem để tạo ra tem không răng giả; hay phết keo lên tem không keo… đều là việc làm giả mạo.

Để phát hiện tem ngụy tạo có các cách sau:

-         Tem đã được tu bổ: Chiếu con tem lên nguồn sáng người chiều bạn có thể thấy những vết gấp, nhăn đã được sửa lại hoặc chỗ giấy mòn vẹt đã được đắp lại. Bạn cũng có thể dùng kính phóng đại hoặc đèn cực tím để phát hiện những chỗ bị sửa.

-         Tem bị tân trang: Có thể dùng kính phóng đại hoặc đèn cực tím để phát hiện

-         Đục lại răng tem: Phải dùng kính phóng đại và nên có mẫu chuẩn để so sánh.

-         Phết lại keo: Thông thường tem được in trên giấy có sãn keo nên những con tem được phết lại keo thường bị dính keo trên răng hoặc trên bề mặt tem quanh lỗ đục.

CÁC BÀI HƯỚNG DẪN KHÁC

V. Một số thuật ngữ liên quan
Sưu tập bưu thiếp cực đại
Sưu tập tem một khung
Sưu tập mở
Sưu tập tem hiện đại
Sưu tập tem lịch sử Bưu chính
Sưu tập truyền thống
Hướng dẫn sưu tập tem chuyên đề
Phân loại sưu tập tem
IV. Hướng dẫn cách thức sưu tập tem - Những điều cần thiết trong sưu tập tem
Tem quý và hiếm
Chất lượng của tem chơi
Phân loại tem Bưu chính
III. Sự hình thành sưu tập tem và tem Bưu chính trở thành tem chơi
II. Sự ra đời của tem Bưu chính Việt Nam
I. Lịch sử tem Bưu chính