HƯỚNG DẪN SƯU TẦM TEM

Sưu tập truyền thống


1. Khái quát về sưu tập truyền thống

          Sưu tập truyền thống là phương thức sưu tập được hình thành sớm nhất và là cách sưu tập đầy đủ tem (hoặc một vài thể loại tem) của một nước (hoặc khu vực) trong một gia đoạn nhất định. Nói cách khác, sưu tập truyền thống lấy nước (hoặc khu vực) phata hành tem là giới hạn địa lý, lấy loại tem làm giới hạn chủng loại, lấy thứ tự ngày phát hành từng bộ tem để thu thập, chỉnh lý, sắp xếp.

          Khi mới có tem, số loại ít, người chơi tem sắp xếp theo thời gian những con tem đã thu thập đối với một nước (thậm chí là đối với các nước và khu vực của thế giới). Sau này số nước và khu vực phát hành tem tăng lên, chủng loại tem cũng không ngừng tăng. Từ 1840 đến nay đã hơn 150 năm, toàn thế giới đã phát hành khoảng 500.000 mẫu tem khác nhau và hiện nay mỗi năm có khoảng 10.000 mẫu tem mới ra đời, vì vậy chơi tem truyền thống không thể nào sưu tập được toàn bộ tem thư thời kỳ đầu, mà chỉ là theo một giai đoạn lịch sử hoặc theo một vài loại tem để sưu tập.

          Sưu tập truyền thống là một dạng sưu tập công phu. Người sưu tập không những phải có đủ tư liệu mà cần có sự thông hiểu mọi lĩnh vực liên quan đến con tem, kể cả những khác biệt giữa các mẫu, đợt phát hành của bộ tem (giấy in, cách in, tiêu đề, họa sĩ vẽ, mục đích phát hành, …) nghĩa là tất cả mọi điều có thể biết được. Bộ sưu tập truyền thống dù trong một giai đoạn lịch sử nào cũng cần đầy đủ, liên tục. Trong bộ sưu tập truyền thống nên có bì thư thực gửi, FDC, thiếp cực đại, … (tem dị bản, tem in thử, mẫu phát thảo, … nếu có thì càng tốt). Những loại ấy không nhất thiết phải đầy đủ nhưng càng nhiều càng có giá trị. Vì trong các triển lãm chỉ hạn chế mỗi bộ 5 khung (mỗi khung 16 trang tem) nên khó có thể trình bày bộ sưu tập truyền thống của một nước. Do vậy nười ta cố giới hạn trong một giai đoạn nào đó. Thí dụ có thể trình bày tem Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tức là từ 1945 – 1975. Nhưng có đủ tư liệu để trình bày 5 khung có thể chỉ giới hạn tem thời kỳ chống Pháp (1945 – 1954).

          Như ở trên đã trình bày, từ hình thức sưu tập truyền thống thời kỳ đầu, nay sưu tập tem đã phát triển thành nhiều thể loại khác nhau. Thông thường, bộ sưu tập mà không xếp được vào thể loại nào thì người ta xếp vào sưu tập truyền thống. Thực tế, một bộ chuyên đề cũng có thể biến thành bộ sưu tập truyền thống ( theo ý đồ của tác giả). Dĩ nhiên muốn bộ chuyên đề trở thành bộ truyền thống thì yêu cầu cơ bản là bộ sưu tập phải thật hoàn chỉnh.

2. Đối tượng nghiên cứu cảu sưu tập truyền thống

          Trong sưu tập truyền thống, đối tượng nghiên cứu chính là con tem (kể cả những khía cạnh đặc biệt của con tem đó, chẳng hạn sai sót về thiết kế, về bản in trong quá trình ấn loát, sự khác nhau về bản in, răng tem, chất giấy, mực in, keo lưng, bóng mờ, …) và các ấn phẩm liên quan.

          Một số thông tin giúp bạn xây dựng bộ sưu tập truyền thống:

          * Những ấn phẩm có thể sử dụng

          - Tem: gồm tem mới, tem cũ (tem lẻ hoặc tem in liền) và những bì thực gửi có tem.

          - Các loại tem dị bản (như bị lỗi trong quá trình sản xuất), các loại tem có những khác nhau về hình vân chìm, keo lưng, răng tem, chất giấy, bản in và những bì thực gửi có dán các loại tem dị bản này.

          - Những bản in thử, mẫu phát thảo, mẫu thiết kế (được duyệt hoặc không được duyệt để in tem).

          - Những bì thư có đóng dấu Bưu chính trước khi nước (hoặc khu vực) đó phát hành tem (còn gọi là bì thư tiền tem) (nội dung này, nếu có cũng không nên quá 15% diện tích trưng bày).

          - Những bưu phẩm đặc biệt khác: gồm những tem giả (đã qua giám định), những loại tem tài chính khác được dùng làm tem bưu chính, hoặc tem lưỡng dụng cả bưu chính lẫn tài chính.

          - Những bưu phẩm tư doanh được cơ quan Bưu chính cho phép.

          * Định hướng triển khai sưu tập truyền thống

          Bộ sưu tập truyền thống sắp xếp theo danh mục tem phát hành để biên soạn (loại sưu tập truyền thống còn gọi là sưu tập danh mục0 nhưng tuyệt đối khác với mục lục biểu hiện ở mấy đặc điểm sau:

- Cả bộ sưu tập cần phản ánh đầy đủ đặc điểm tem của thời ký đã lựa chọn của quốc gia (hoặc khu vực đó).

          - Bưu phẩm lựa chọn để sưu tập phải phù hợp với yêu cầu của loại truyền thống là đủ bộ, quý, hiếm, và chú trọng đến tính hoàn chỉnh của thời kỳ. Khi tham dự truyển lãm phải tuân theo số lượng khung hạn chế, có thể lược đi những bưu phẩm không quan trọng. Nếu cần một số tem phổ thông để thể hiện chủ đề thì những tem đó phải dán lên bì thư thực gửi tương đối ít thấy. Nếu bộ sưu tập biên soạn tem ở trong một giai đoạn thì những tem dị bản và tem quý hiếm cũng thuộc loại ở giai đoạn đó.

          - Thể hiện thành quả nghiên cứu đối với hệ thống tem và bưu phẩm, thành quả này có thể do người khác đã công bố hay tự phát hiện được đều phải được thể hiện đầy đủ.

          * Cơ cấu chấm điểm bộ sưu tập dự thi tại các triển lãm do FIP quy định:

          - Xử lý + tầm quan trọng chơi tem                30 (10+20)

          - Kiến thức chơi tem + học tập nghiên cứu    35

          - Trạng thái bưu phẩm + độ quý hiếm  30 (10+20)

          - Trình bày                                         5

          Tổng cộng:                                        100

 

CÁC BÀI HƯỚNG DẪN KHÁC

V. Một số thuật ngữ liên quan
Sưu tập bưu thiếp cực đại
Sưu tập tem một khung
Sưu tập mở
Sưu tập tem hiện đại
Sưu tập tem lịch sử Bưu chính
Hướng dẫn sưu tập tem chuyên đề
Phân loại sưu tập tem
IV. Hướng dẫn cách thức sưu tập tem - Những điều cần thiết trong sưu tập tem
Tem quý và hiếm
Tem giả - Tem ngụy tạo
Chất lượng của tem chơi
Phân loại tem Bưu chính
III. Sự hình thành sưu tập tem và tem Bưu chính trở thành tem chơi
II. Sự ra đời của tem Bưu chính Việt Nam
I. Lịch sử tem Bưu chính