HƯỚNG DẪN SƯU TẦM TEM

Phân loại sưu tập tem


Con tem đầu tiên trên thế giới ra đời tại nước Anh ngày 05/06/1840 và sau đó một năm, thú chơi tem đã hình thành và phát triển. Thời kỳ đầu, người chơi có thể sưu tập tem của tất cả các nước trên thế giới với khoản đầu tư tương đối lớn cả về tài chính cũng như thời gian.

Ngày nay, ở thế kỷ 21, ý tưởng sưu tập tem của tất cả các nước đã đi vào dĩ vãng. Hàng trăm nghìn con tem đã và đang được phát hành trong hơn một thế kỷ rưỡi qua làm cho không ai có thể có được đầy đủ tem của tất cả các nước trên thế giới. Chính vì lí do đó, hầu hết các nhà sưu tập tem phải tự điều chỉnh giới hạn bộ sưu tập của mình theo một cách thức nhất định và trong một vài đề tài hoặc trong một thời gian cụ thể.

Từ hình thức sưu tập đơn giản ban đầu thuần túy theo trình tự thời gian phát hành. Ngày nay, sưu tập tem đã phát triển và phân ra 11 dạng sưu tập khác nhau.

  1. 1.     Sưu tập truyền thống (Traditional Philately)

Là hình thức sưu tập tem của từng quốc gia và được sắp xếp theo trình tự năm, tháng và theo phân loại như Tem phổ thông, Tem kỷ niệm, Tem chuyên đề,… Nó gắn liền với lịch sử đất nước, dân tộc và lịch sử Bưu chính. Đây là hình thức sưu tập được ra đời sớm nhất và có lẽ chỉ phù hợp với điều kiện thực tế thời kỳ đầu của phong trao sưu tập tem. Khi mà tổng lượng tem trên thế giới được phát hành rất ít (khoảng chừng một vài nghìn mẫu mà thôi). Cho nên, một người chơi tem không khó khăn gì khi sưu tập toàn bộ tem do một (hoặc vài) nước phát hành.

 Những năm gần đây, số bộ tem và mẫu tem phát hành hằng năm tăng và tổng số tem một nước phát hành cho đến nay rất lớn, nên sưu tập truyền thống có xu hướng giảm, bởi lẻ: khả năng tài chính không cho phép; hơn nữa, nó tốn nhiều công sức và đòi hỏi khả năng hiểu biết sâu, rộng nên ít ai có thể đáp ứng và theo kịp.

Theo thông tin từ tạp chí Michel Rundschau (Đức), năm 2000, số mẫu tem và blốc phát hành trên toàn thế giới đạt con số kỷ lục là hơn 17.000 mẫu với tổng giá trị đăng tải trên Danh mục Michel là 35.050USD (năm 1999 là 16.107 mẫu tem và blốc).

  1. 2.     Sưu tập tem lịch sử Bưu chính (Postal History)

Là hình thức sưu tập các bưu phẩm thực gửi (do các cơ quan bưu chính trung ương, địa phương hoặc tư nhân chuyển phát), cơ cấu tổ chức Bưu chính, bao gồm những bì thư, bưu kiện thực gửi, các phiếu hối thu và biên lai Bưu chính khác… được nghiên cứu, sắp xếp và biên tập theo một đề cương cụ thể nhằm phản ánh lịch sử hình thành và phát triển của hoạt động Bưu chính nói chung hoặc đi sâu khai thác một mặt nào đó của lịch sử Bưu chính.

  1. 3.     Sưu tập vật dụng Bưu chính (Postal Stationery)

Là hình thức sưu tập những vật dụng chuyên dùng trong hoạt động bưu chính như bưu giản, bì thư in sẵn tem, bưu thiếp, bưu kiện, cặp văn kiện, các loại túi, phong bì đựng báo chí và các loại chứng từ cước bưu chính, chứng từ chuyển tiền…

  1. 4.     Sưu tập hàng không (Aerophilately)

Là sưu tập trình bày sự nghiên cứu về dịch vụ bưu chính hàng không và những tài liệu thuộc quá trình phát triển, hoạt động và phạm vi của dịch vụ bưu chính hàng không.

  1. 5.     Sưu tập vũ trụ (Astrophilately)

Là sưu tập trình bày sự nghiên cứu về lịch sử, khoa học kỹ thuật liên quan đến nghiên cứu không gian vũ trụ và chương trình vũ trụ, những tiến bộ chinh phục vũ trụ được thể hiện trên tem bưu chính.

  1. 6.     Sưu tập Tem chuyên đề (Thematic philately)

Là sưu tập, sắp xếp trưng bày tem và các ấn phẩm, sản phẩm tem chơi khác có liên quan và gắn chặt với một chủ đề, một đề tài được định trước mà không quan tâm đến nước phát hành.

  1. 7.     Sưu tập Bưu thiếp cực đại (Maximaphily)

Là hình thức sưu tập, nghiên cứu, sắp xếp, trưng bày Maximum cards (bưu thiếp cực đại) với đầy đủ 3 yếu tố: Tem – Bưu thiếp – Dấu Bưu điện liên quan mật thiết với nhau theo quy chuẩn nhất định.

  1. 8.     Sưu tập Tem tài chính (Revenues)

Là sưu tập, nghiên cứu về các loại tem do cơ quan Tài chính dùng để thu tiền các loại cước, thuế, lêh phí đối với một số hàng hóa và dịch vụ

  1. 9.     Sưu tập tem trẻ (Young Philately)

Là sưu tập dành riêng cho giới trẻ dưới 21 tuổi và được chia thành 3 nhóm tuổi (A: 3-15; B: 16-18; C: 19-21)

  1. 10. Sưu tập xuất bản  phẩm Tem chơi (Literature)

Là sưu tập những tài liệu in, sách báo, tạp chí về tem, về lịch sử Bưu chính và những xuất bản phẩm về nghiệp vụ tem chơi.

  1. 11.            Sưu tập Tem chơi hiện đại (Mophila Salon)

Là sưu tập các bộ tem và các ấn phẩm liên quan được phát hành trong 10 năm tính đến thời điểm trưng bày bộ sưu tập.

  1. 12.             Sưu tập mở (Open Class)

Là dạng sưu tập mới phát triển, với yêu cầu có sự kết hợp giữa các vật phẩm bưu chính (tối thiểu là 50%) và các vật phẩm phi bưu chính (tối đa là 50%)

Trong các hình thức sưu tập tem thì hình thức Sưu tập tem chuyên đề là phổ biến nhất, hấp dẫn nhất và được nhiều người hưởng ứng nhất.

 

CÁC BÀI HƯỚNG DẪN KHÁC

V. Một số thuật ngữ liên quan
Sưu tập bưu thiếp cực đại
Sưu tập tem một khung
Sưu tập mở
Sưu tập tem hiện đại
Sưu tập tem lịch sử Bưu chính
Sưu tập truyền thống
Hướng dẫn sưu tập tem chuyên đề
IV. Hướng dẫn cách thức sưu tập tem - Những điều cần thiết trong sưu tập tem
Tem quý và hiếm
Tem giả - Tem ngụy tạo
Chất lượng của tem chơi
Phân loại tem Bưu chính
III. Sự hình thành sưu tập tem và tem Bưu chính trở thành tem chơi
II. Sự ra đời của tem Bưu chính Việt Nam
I. Lịch sử tem Bưu chính